หน้าฝนมือเท้าปากมาแล้ว หมอเด็กเตือน ลูกสะดุ้งผวาผิดสังเกต สัญญาณอันตรายที่ห้ามมองข้าม

สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ เตือนผู้ปกครองเฝ้าระวังโรคมือ เท้า ปาก ที่พบมากขึ้นช่วงฤดูฝนและเปิดภาคเรียน เด็กส่วนใหญ่หายเองได้ใน 1 สัปดาห์ แต่ต้องรู้จักสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาล

นพ.ธนินทร์ เวชชาภินันท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ เปิดเผยว่า โรคมือ เท้า ปาก เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มเอนเทอโรหลายสายพันธุ์ เช่น คอกซากีไวรัส A6, A16 และเอนเทอโรไวรัส 71 (EV71) พบมากในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีที่อยู่รวมกันในศูนย์เด็กเล็กและโรงเรียนอนุบาล หรือสถานที่เด็กชอบไป เช่น บ้านบอล ติดต่อผ่านน้ำลาย น้ำมูก น้ำในตุ่มพอง และการไอจาม ที่ผู้ปกครองมักไม่ทราบคือเชื้อออกมากับอุจจาระได้นานหลายสัปดาห์แม้หายป่วยแล้ว การเปลี่ยนผ้าอ้อมแล้วไม่ล้างมือจึงเป็นทางส่งต่อเชื้อสำคัญ ส่วนของเล่นที่เด็กหยิบเข้าปากสลับกันก็เปรียบเหมือนไม้ผลัดส่งเชื้อจากเด็กคนหนึ่งไปอีกคน และเพราะเชื้อมีหลายสายพันธุ์ เด็กจึงป่วยซ้ำได้

นพ.อาคม ชัยวีระวัฒนะ ผอ.สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ กล่าวว่า อาการเริ่มด้วยไข้ เจ็บคอ ต่อมา 1-2 วันมีแผลในปาก ลิ้น เหงือก ร่วมกับผื่นหรือตุ่มน้ำใสที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า อาจพบที่ก้นหรือหัวเข่า ส่วนใหญ่หายเองใน 7-10 วัน ยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะ ปัญหาที่พบบ่อยคือเด็กเจ็บปากจนไม่กินไม่ดื่มและขาดน้ำ ควรให้อาหารอ่อนและเย็น เช่น นมเย็น ไอศกรีม ให้ยาลดไข้พาราเซตามอล สังเกตปัสสาวะที่น้อยลง และให้เด็กหยุดเรียนอย่างน้อย 1 สัปดาห์หรือจนตุ่มแห้ง

รศ.พิเศษ พญ.วารุณี พรรณพานิช วานเดอพิทท์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ กุมารแพทย์โรคติดเชื้อ กล่าวต่อว่า เด็กส่วนน้อย โดยเฉพาะที่ติดเชื้อ EV71 อาจมีภาวะแทรกซ้อนทางสมองและหัวใจซึ่งทรุดลงได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง อาการสะดุ้งผวาบ่อยผิดสังเกต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตอนที่ไม่ได้นอนเคลิ้มหลับ เปรียบเหมือนไฟเตือนบนหน้าปัดรถที่บอกว่าเชื้อเริ่มรบกวนก้านสมอง หากเด็กมีไข้ตั้งแต่ 39 องศาเซลเซียสหรือนานเกิน 2 วัน ซึม ปลุกตื่นยาก อาเจียนบ่อย สะดุ้งผวา มือสั่น เดินเซ แขนขาอ่อนแรง หายใจหอบ หรือมือเท้าเย็น ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที ปัจจุบันมีวัคซีน EV71 สำหรับเด็ก 6 เดือนถึง 5 ปี ช่วยลดการป่วยรุนแรงจากสายพันธุ์นี้ แต่ไม่ป้องกันสายพันธุ์อื่น เช่น คอกซากีไวรัส A6 ที่พบมากในไทยช่วงหลัง วัคซีนชนิดนี้จึงเปรียบเหมือนเข็มขัดนิรภัยที่ไม่ได้ทำให้รถไม่ชน แต่ลดการบาดเจ็บรุนแรง การป้องกันที่ได้ผลทุกสายพันธุ์จึงยังเป็นการล้างมือด้วยสบู่และน้ำ เพราะเจลแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อกลุ่มนี้ได้ไม่ดี ทำความสะอาดของเล่นด้วยน้ำยาฟอกขาวเจือจาง และไม่ใช้แก้วหรือช้อนร่วมกัน สถาบันฯ มีคลินิกวัคซีนเด็กและวัยรุ่น ทั้งในและนอกเวลาราชการและวันเสาร์ สอบถามโทร. 1415 สายตรงสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี