ปวดกระดูก สัญญาณเตือน....โรคข้อเสื่อม

กระดูกและข้อ ถือเป็นรากฐานที่สำคัญของร่างกายที่ไม่อาจละเลยได้ แต่เมื่ออายุมากขึ้นข้อต่อของกระดูกก็เสื่อมลง ทำให้เกิด ?โรคข้อเสื่อม? ซึ่งเป็นโรคที่สร้างความเจ็บปวดและทรมานเป็นอย่างยิ่ง และมักจะเกิดขั้นบ่อยใน ข้อต่อที่จะต้องรับน้ำหนัก เช่น เข่า สะโพก ข้อศอก โรคนี้ทำให้กระดูกอ่อนซึ่งหุ้มปลายของกระดูกแต่ละชิ้นในข้อต่อนั้นค่อย ๆ เสื่อมสลายไปอย่างช้า ๆ นายแพทย์จักรา มาสวนิช แพทย์ศัลยกรรมกระดูก โรงพยาบาลธนบุรี 2 แนะนำความรู้ และวิธีการปฏิบัติตัวให้กับผู้ที่มีอาการของโรคข้อเสื่อม ดังต่อไปนี้

? รู้จักกับการทำงานของกระดูกและข้อ
ในร่างกายของคนเรานั้น ประกอบด้วยกระดูก ซึ่งจะมีข้อต่อต่างๆ ที่ประกอบด้วยกระดูกอ่อนและน้ำหล่อเลี้ยงเป็นตัวรองรับแรงกดกระแทก ไม่ให้กระดูกกระแทกกัน แต่เมื่ออายุมากขึ้นกระดูกอ่อนและน้ำหล่อเลี้ยงเหล่านี้ก็จะสึกหรอไปตามเวลา ทำให้กระดูกกระแทกกัน จึงมีอาการปวด บางรายอาจไม่ปวดแต่ก็มีกระดูกขาที่ผิดรูป เช่น ขาโก่ง ทำให้เดินไม่สะดวก

? รู้จักกับโรคข้อเสื่อม
ข้อเสื่อม เป็นการเสื่อมสภาพของอวัยวะในร่างกาย ซึ่งทุกคนจะมีโอกาสเป็นเมื่ออายุมากขึ้น แต่จะเป็นช้าเร็วนั้นขึ้นอยู่กับการใช้งานข้อต่างๆ ถ้าใช้งานมากไปก็อาจเกิดขึ้นเร็ว เพราะอวัยวะของเรา นอกจากจะเสื่อมไปตามอายุแล้ว ยังเสื่อมเร็วเนื่องจากใช้งานหนักได้ เช่น ยกของหนักๆ เป็นประจำ ข้อแขน ไหล่และศอกก็จะเสื่อมเร็ว และที่สำคัญ คือ น้ำหนักตัว ที่ข้อเข่าต้องรับแรงที่มากกว่าคนปกติ ก็เป็นการเร่งให้เสื่อมเร็วขึ้น (โดยปกติแล้ว เมื่อเราอายุมากขึ้นน้ำหนักตัวจะเพิ่มเฉลี่ยปีละ 1 กิโลกรัมทุกปี)
นอกจากน้ำหนักตัว กิจวัตรประจำวันต่างๆ ท่านั่ง ท่านอน ท่าวิ่ง การออกกำลังกายที่มากไป ล้วนเป็นสิ่งที่เร่งให้ข้อเสื่อมเร็วขึ้นได้ทั้งนั้น ยังมีสาเหตุอื่นๆที่ทำให้ข้อเสื่อม เช่น อุบัติเหตุ หกล้ม หรือเคยกระดูกหักใส่เหล็ก เป็นต้น ซึ่งบริเวณข้อเสื่อมที่มักจะพบเป็นส่วนใหญ่ จะเป็นบริเวณข้อไหล่ ข้อเข่า และสะโพก

? อาการของข้อเสื่อม
ความเจ็บปวดนั้นถือเป็นอาการแรกและชัดเจนที่สุดของโรคข้อเสื่อม แรก ๆ นั้นจะมีอาการเจ็บเพียงเล็กน้อยแต่จะเริ่มปวดเมื่อมีการเคลื่อนไหว จากนั้นจะมีอาการเจ็บที่รุนแรงซึ่งสามารถเกิดได้แม้ขณะพักผ่อนอยู่เฉย ๆ มันเกิดจากการระคายเคืองและแรงดันบนปลายประสาท อาการที่ทำให้ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้อย่างสะดวกนั้นก็เป็นอาการหนึ่งของโรคข้อเสื่อม ผู้ป่วยจะไม่สามารถก้มลงหรือลุกขึ้นได้อย่างปกติอีกต่อไป การเคลื่อนที่ที่ไม่สะดวกเช่นนี้ทำให้กล้ามเนื้อที่ควบคุมบริเวณข้อต่อที่ได้รับผลกระทบนั้นอ่อนแอลง และสภาพร่างกายโดยรวมจะประสบกับความตึงและเหนื่อยล้า
ผู้ป่วยจะมีอาการปวดที่ข้อกระดูกด้านใน แต่ก็มีบางรายที่ไม่มีอาการปวด ซึ่งแพทย์มักใช้การเอ็กซ์เรย์ในการวิเคราะห์โรค เนื่องจากอาการปวดข้อกระดูกนั้น อาจมาจากสาเหตุของโรคอื่น เช่น เกาต์ , ข้อกระดูกอักเสบ , ติดเชื้อในข้อกระดูก , รูมาตอยด์ เป็นต้น ซึ่งถ้ามีอาการปวด ควรมาให้แพทย์ตรวจ เนื่องจากมีหลายสาเหตุ
วิธีสังเกตอาการข้อเสื่อมด้วยตนเองง่ายๆ โดยสังเกตว่ามีเสียงของกระดูกกระทบกัน คล้ายเสียงกระดาษทรายขูด หรือไม่ หรืออาจมีอาการปวดร่วมด้วย หรือไม่ปวดก็ได้ หากมีเสียงที่น่าสงสัย ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยโรค

? การรักษาข้อเสื่อม
ในรายที่เพิ่งเริ่มเป็นโรคข้อเสื่อม ส่วนใหญ่แพทย์จะใช้ยาตระกูล กลูโคซามิน (glucosamine) ซึ่งมีทั้งแบบรับประทานและแบบฉีด ซึ่งยานี้จะไปเพิ่มเนื้อเยื่อกระดูกอ่อนในข้อกระดูก ก็จะช่วยให้คนไข้กลับเป็นปกติได้ ส่วนในรายที่มีอาการปวดมาก ก็จะต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อกระดูก ทั้งแบบครึ่งข้อและแบบเปลี่ยนทั้งข้อ ซึ่งปัจจุบันไม่ยุ่งยาก สะดวกมาก เมื่อเอ็กซ์เรย์แล้ว หมอก็จะวิเคราะห์ให้ว่าจะรักษาอย่างไร เมื่อรักษาโดยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้ว คนไข้ก็จะไม่ปวดและสามารถเดินได้ปกติ และข้อใหม่นี้ก็จะสามารถใช้ไปได้อีกประมาณ 20 ปี

การรักษาโรคนั้นขึ้นอยู่กับคนไข้ 80% ในส่วนของหมออีก 20% หมายถึง คนไข้ต้องเปลี่ยนแปลงตัวเอง เช่น น้ำหนักตัวต้องไม่มากเกินไป การปฏิบัติกิจวัตรประจำวันที่ไม่ใช้ข้อต่างๆ ให้ทำงานหนักเกินไป ไม่นั่งพับเพียบ ไม่นั่งยองๆ ไม่ยกของหนักเกินไป ระวังกิจกรรมที่จะทำให้ข้อเสื่อม หรือทำงานหนักเกินไป รวมไปถึงการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ถ้าคนไข้ดูแลตัวเองดี ก็จะหายได้เร็วไม่กลับมาปวดอีก รวมไปถึง ผู้ที่ยังไม่มีอาการข้อเสื่อม ก็ควรปฏิบัติตัวในการทำกิจกรรมต่างๆ อย่างระวังไม่ให้ข้อต่อกระดูกทำงานหนักเกินไป ก็จะมีอาการข้อเสื่อมช้ากว่าปกติ โรคข้อเสื่อม จึงเป็นอาการเจ็บปวดที่ไม่ธรรมดา หากเริ่มมีอาการปวดที่ข้อกระดูก ควรรีบมาปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องและทันเวลา


ข้อมูลโดย คลินิกศัลยกรรมกระดูก โรงพยาบาลธนบุรี 2 โทร 02-4483845-58