เอกสารแผ่นพับ เผยแพร่ความรู้ โรค มือ เท้า ปาก

เอกสารแผ่นพับ เผยแพร่ความรู้
เรื่อง "โรค มือ เท้า ปาก"
จากกรมควบคุมโรค

โรคที่กำลังมีการระบาดในประเทศเพื่อนบ้าน
น่าศึกษาและทำความเข้าใจไว้

โรคมือ เท้า ปาก ป้องกันได้
"กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ"

ดาวน์โหลดแผ่นพับ โรค มือ เท้า ปาก ได้ที่นี่ คลิ๊ก

โรคมือ เท้า ปาก จัดเป็นกลุ่มอาการที่แสดงออกของแผลในปาก โดยเฉพาะที่เพดานปากและกระพุ้งแก้ม หรือที่คอ รวมกับมีตุ่มน้ำบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า โดยรายที่เป็นมากอาจจะเกิดที่บริเวณหัวเข่า ก้น อย่างไรก็ตาม กลุ่มอาการเหล่านี้สามารถเกิดจากเชื้อไวรัสหลายชนิด โดยไวรัสที่ทำให้เกิดอาการเหล่านี้จะอยู่ในกลุ่มไวรัสในระบบลำไส้ ที่เรียกว่า เอนเทอโรไวรัส ซึ่งแยกย่อยว่าหากทำให้เกิด โรคมือ เท้า ปาก คือ เอนเทอโรไวรัส 71 โดยจะมีหลายสายพันธุ์ เช่น บี 5 ซี 4 ขึ้นอยู่กับพันธุกรรมของผู้ป่วย ขณะเดียวกัน ยังมี ไวรัสอีก 3 ตัว ที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดโรคมือ เท้า ปาก เช่นกัน คือ คอกซากี เอ คอกซากี บี และ เอคโคไวรัส

เชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคมือ เท้า ปาก จะขับออกมาทางน้ำลาย สารคัดหลั่ง ตุ่มน้ำเหลืองที่ฝ่ามือและอุจจาระ ดังนั้นการติดต่อของโรคนี้จะเกิดจากการสัมผัส รับประทานอาหาร ดื่มน้ำ ที่ปนเปื้อนเชื้อดังกล่าว ซึ่งการป้องกันไม่ให้ติดเชื้อไวรัสนี้อยู่ที่การรักษาสุขอนามัยที่ดี นั่นคือ กินร้อน ใช้ช้อนกลาง ล้างมือ ก็จะช่วยป้องกันการติดเชื้อไวรัสโรคมือ เท้า ปาก ได้แล้ว

นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวช-ศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บอกว่า แม้จะยอมรับว่าโรคมือ เท้า ปาก ในประเทศไทยในปี 2555 นี้ จะเกิดการระบาดมากที่สุดในรอบ 30 ปี ตั้งแต่เป็นแพทย์มา แต่ถือว่าไม่ใช่ เรื่องที่น่าวิตก เพราะโรคมือ เท้า ปาก ที่ระบาด ในขณะนี้เกิดจากเชื้อไวรัส คอกซากี เอ 6 มากที่สุด โดยจากการตรวจผู้ป่วยที่เป็นโรคมือ เท้า ปาก ที่เข้ามาตรวจที่ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ด้านไวรัสวิทยาคลินิกกว่า 500 ราย พบว่าเกิด จากเอนเทอโรไวรัส 71 ประมาณร้อยละ 10 แต่เกิดจากคอกซากี เอ 6 มากกว่าสายพันธุ์เอนเทอ-โรไวรัส 71 ถึง 4 เท่า และพบคอกซากี เอ 16 อีก ประมาณเกือบร้อยละ 10 ดังนั้น จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมในปีนี้จึงมีจำนวนผู้ป่วยเยอะ แต่อัตราตายต่ำ เพราะในกลุ่มผู้ที่เสียชีวิตจะมาจากเชื้อเอน-เทอโรไวรัส 71

โรคมือ เท้า ปาก ที่เกิดจากเชื้อไวรัสคอกซากี เอ 6 ถือว่าเป็นชนิดที่ไม่รุนแรง โดยหากเกิดจากเอนเทอโรไวรัส 71 จะถือว่ามีความรุนแรงมากที่สุด โดยเชื้อมีโอกาสที่จะเข้าไปทำให้ระบบสมองอักเสบมากกว่าเชื้อคอกซากี เอ 6 ซึ่งหากเป็นเด็กเล็กที่มีอายุต่ำกว่า 1 ขวบ ได้รับเอนเทอโรไวรัส 71 จะเกิดโอกาสสมองอักเสบ 1 ใน 300?500 ส่วนเด็กที่อายุเกิน 1 ขวบ จะเกิดโอกาส 1 ใน 3,000?5,000 คน ขณะที่หากเป็นคอกซากี เอ 6 โอกาสที่เชื้อนี้จะเข้าไปทำให้ระบบสมองอักเสบน้อยมาก โดยจะอยู่ที่ประมาณ 1 ใน 10,000 คน? 1 ใน 100,000 คน? คุณหมอยง อธิบายถึงความรุนแรงของเชื้อไวรัสชนิดต่างๆ ที่ทำให้เกิดโรคมือ เท้า ปาก การจะรู้ว่าผู้ป่วยได้รับเชื้อไวรัสชนิดใดไม่สามารถสังเกตได้จากอาการภายนอกแน่นอน แต่จะรู้ได้จากการส่งเชื้อไปตรวจในห้องปฏิบัติการเท่านั้น และเนื่องจากโรคมือ เท้า ปาก เป็นกลุ่มอาการ ดังนั้น จึงอาจจะไม่เกิดอาการทั้งหมดก็ได้ เช่น ไม่มีอาการที่มือ ที่เท้า หรือที่ปากเลยก็ได้ ดังนั้น หากพบว่าเด็กมีไข้สูง และไข้ไม่ลดลงภายใน 2 วัน ทั้งยังมีการอาเจียน ซึมลง ชัก แขนขาอ่อนแรง ซึ่งเป็นอาการที่บ่งบอกว่าเชื้อได้เข้าไปทำอันตรายต่อระบบสมองแล้ว ต้องรีบนำผู้ป่วยพบแพทย์ทันที อย่านิ่งนอนใจ เพราะหากไม่รีบพบแพทย์จะเสี่ยงต่อการเสียชีวิต และนอกจากเชื้อจะเข้าไปทำให้สมองอักเสบได้แล้ว ยังสามารถเข้าไปทำให้กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบด้วย โดยอาการสมองอักเสบที่เกิดขึ้นมักจะเป็นส่วนของก้านสมองที่ควบคุมการหายใจและการเต้นของหัวใจ จึงทำให้ผู้ป่วยบางรายเสียชีวิตลงอย่างรวดเร็ว และเป็นสาเหตุว่าทำไมผู้ป่วยที่เสียชีวิตจึงมีอาการหัวใจล้มเหลว หรือหายใจล้มเหลว