โรคซึมเศร้า เกิดจากอะไร และมีวิธีรักษาอย่างไรถึงจะหาย

การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา อาจทำให้ใครหลายคนรู้สึกไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง ที่ต้องเป็นไปตามสังคม จนสะสมเป็นความเครียด เศร้า รู้สึกตัวเองไม่มีค่า และไม่มีความสุขกับการใช้ชีวิตในแต่ละวัน หากคุณหรือคนใกล้ตัว เกิดความรู้สึกเหล่านี้ขึ้นเป็นระยะเวลานาน มีโอกาสเสี่ยงที่ค่อนข้างสูงที่จะเป็นโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้าเกิดจากความรู้สึกเศร้า เสียใจ ไม่มีความสุขในชีวิต โดยสะสมความรู้สึกเหล่านี้อยู่เป็นเวลานาน และไม่ได้รับการจัดการที่ถูกต้อง ก็ส่งผลให้เป็นโรคซึมเศร้า ซึ่งมีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตเป็นอย่างมาก เช่น หน้าที่การงาน ความสัมพันธ์กับคนในครอบครัว หรือคนรอบข้าง และมีอารมณ์ที่แปรปรวนไม่สามารถควบคุมตัวเองได้

---

รู้ทันสาเหตุของโรคซึมเศร้าเกิดขึ้นจากอะไร

โรคซึมเศร้า หรือ Depressive disorder เกิดจากหลายสาเหตุ หลายปัจจัย ซึ่งขึ้นอยู่กับส่วนตัวบุคคลว่าจะเกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่ง หรืออาจเกิดได้ทั้งหมด มาดูกันดีกว่าสาเหตุแต่ละอย่างที่ทำให้คุณอาจจะเป็นโรคซึมเศร้ามีอะไรกันบ้าง

• สาเหตุทางพันธุกรรม จากผลสำรวจงานวิจัยในปัจจุบัน ผลสำรวจบ่งบอกว่า โรคซึมที่เกิดขึ้น ส่วนหนึ่งเกิดขึ้นจาก พันธุกรรมของคนในครอบครัว หากคนในครอบครัว เช่น พ่อ แม่ เคยมีประวัติเป็นโรคซึมเศร้า มีโอกาสที่ลูกจะเป็นโรคซึมเศร้าเหมือนกัน เป็นอีกหนึ่งสาเหตุของโรคซึมเศร้า

• สารเคมีในสมอง ระบบสารเคมีในสมองของผู้ป่วยที่เป็นโรคซึมเศร้า มีการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมอง และสารสื่อประสาทในสมอง

• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เมื่อผู้ที่มีภาวะเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนไทรอยด์ หรือผู้หญิงที่อยู่ในช่วงก่อนมีประจำเดือน หมดประจำเดือน ตั้งครรภ์ และหลังคลอดบุตร รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับภาวะทางร่างกายอื่น ๆ เช่น โรคเบาหวาน โรคมะเร็ง สิ่งที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ เป็นอีกหนึ่งของสาเหตุโรคซึมเศร้า ส่งผลต่อระดับสารสื่อประสาทในสมอง ซึ่งสารสื่อประสาทมีหน้าที่คอยควบคุมอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมที่แสดงออกมาทางร่างกาย

ถ้าหากคุณกำลังสงสัยว่าตัวเองมีโอกาสที่จะเป็นโรคซึมเศร้าอยู่รึเปล่า คุณสามารถทำแบบประเมินโรคซึมเศร้าหรือแบบทดสอบได้ตามเว็บไซต์ออนไลน์ เพื่อเช็คตัวเองว่าตอนนี้คนมีโอกาสมากน้อยเพียงใด หรือกำลังเผชิญกับโรคซึมเศร้าอยู่โดยที่ตัวเองไม่รู้ตัว เมื่อเช็คในแบบทดสอบ หากพบว่าคุณเป็นโรคซึมเศร้า ควรรีบพบแพทย์ เพื่อรักษาโรคซึมเศร้าตั้งแต่เนิ่น ๆ

---

ปัจจัยเสี่ยงนำไปสู่โรคซึมเศร้า มีอะไรบ้าง

สำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคซึมเศร้าแต่ละคนจะมีอาการโรคซึมเศร้าที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่ระดับความรุนแรงของโรคซึมเศร้า ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้าขึ้นนั้น สามารถเกิดขึ้นได้หลายปัจจัย แต่ละปัจจัยมีอะไรบ้าง?

1. ปัจจัยทางชีวภาพหรือพันธุกรรม พบได้ว่าผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้ามีความเปลี่ยนแปลงทางสมองในตัวผู้ป่วยโรคซึมเศร้า สมองที่ทำงานผิดปกติ โดยเส้นประสาทอาจไม่สมดุลกัน หรือมีปัญหาในการทำงานประกอบกับปัจจัยอื่น ๆ ทางด้านความรู้สึกและอารมณ์ มีความเสี่ยงที่จะช่วยชี้นำไปสู่สาเหตุของโรคซึมเศร้า และพันธุกรรม ต้องบอกก่อนว่าโรคซึมเศร้าสามารถถ่ายทอดได้จากทางพันธุกรรม หากคนที่ครอบครัวเคยมีประวัติป่วยเป็นซึมเศร้า ยิ่งมีโอกาสที่ลูกจะเป็นซึมเศร้าด้วยเหมือนกัน

2. ปัจจัยสิ่งรอบตัวและด้านจิตใจ ในปัจจุบันสิ่งรอบตัวเรามีแต่การแข่งขัน ซึ่งสร้างความกดดันเป็นอย่างมาก และถ้าหากคนที่ครอบครัวมีการเลี้ยงดูแบบกดดัน เป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดภาวะความเครียดสะสม และมีความวิตกกังวล อาจทำให้ไม่สามารถหาวิธีรับมือกับสิ่งที่ต้องเผชิญ เมื่อไม่สามารถรับมือกับสิ่งที่เกิดขึ้นได้ จนนำไปสู่โรคซึมเศร้า ถึงอย่างนั้นคนในครอบครัว ไม่ว่าจะเป็น พ่อแม่ พี่น้อง ญาติ ควรดูแลเอาใจใส่ พูดคุยในเรื่องที่ดี ๆ คอยให้กำลังใจซึ่งกันและกัน มากกว่าพูดในเรื่องที่สร้างความเครียด ความกดดันให้แก่กัน

3. ปัจจัยด้านร่างกาย ปัจจัยด้านร่างกายที่เกี่ยวกับการพักผ่อนไม่เพียงพอ เพิ่มความเสี่ยงเป็นโรคซึมเศร้าได้ แต่ไม่ได้หมายความว่า จะเกิดขึ้นกับทุกคนที่พักผ่อนน้อย ที่จะต้องเป็นโรคซึมเศร้าเสมอไป นอนหลับพักผ่อนมีความสำคัญต่อสุขภาพโดยรวมของร่างกาย และสภาพจิตใจ

เมื่อนอนหลับอย่างเพียงพอจะช่วยให้ร่างกายได้ซ่อมแซมตัวเอง เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และช่วยให้สมองทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากพักผ่อนน้อยอาจส่งผลต่อสุขภาพร่างกาย และสภาพจิตใจหลายอย่าง เช่น อ่อนเพลีย หงุดหงิด และสมาธิสั้น เป็นต้น

---

การรักษาโรคซึมเศร้า เพื่ออาการที่ดีขึ้น

ผู้ป่วยที่กำลังจะเผชิญกับโรคซึมเศร้าด้วยตนเอง มีความเสี่ยงที่อาจจะเกิดความคิด พฤติกรรมที่แสดงออกมาเป็นไปในทางที่ไม่ดีกับตัวเอง ซึ่งค่อนข้างเป็นอันตรายอย่างมาก หากไม่ได้เข้ารับการบําบัดโรคซึมเศร้ากับแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ หรือผู้ป่วยมีความพยายามรักษาโรคซึมเศร้าด้วยตัวเองแต่ไม่สามารถก้าวข้ามโรคซึมเศร้าไปได้ โดยวิธีรักษาที่ถูกวิธี ช่วยให้ผู้ป่วยมีอาการที่ดีขึ้น และหายจากโรคซึมเศร้า มีดังนี้

รักษาด้วยจิตบำบัด

โรคซึมเศร้ารักษาด้วยจิตบำบัด วิธีนี้ไม่ต้องกินยารักษา และก็สามารถรักษาควบคู่กับการกินยาด้วยกันได้ รักษาด้วยจิตบำบัดเป็นวิธีรักษาที่ต้องใช้ระยะเวลารักษานานกว่าวิธีอื่น ๆ จิตบำบัดรักษาโรคซึมเศร้า โดยส่วนใหญ่ ทางแพทย์รักษาในแนวทางที่ให้ผู้ป่วยปรับเปลี่ยนมุมมองความคิด รับฟังความคิดถึงของผู้ป่วย แนะนำแนวทางความคิดวิธีแก้ไขปัญหาต่าง ๆ และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า

รักษาด้วยยา

วิธีนี้จะเหมาะสมกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีอาการอยู่ในระดับปานกลางจนถึงระดับขั้นรุนแรง เพราะยารักษาโรคซึมเศร้าเป็นกลุ่มยา SSRIs (Selective serotonin reuptake inhibitors) และกลุ่มยา SNRIs (Serotonin-noradrenaline reuptake inhibitors) เป็นยาที่ใช้ต้านซึมเศร้าโดยเฉพาะ สำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่ได้กินยากลุ่มเหล่านี้มากเกินไปมีโอกาสที่จะเกิดอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นจากยา

รักษาด้วยไฟฟ้า

เป็นหนึ่งในวิธีรักษาผู้ป่วยจิตเวชวิธีหนึ่ง ที่ใช้สำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีอาการรุนแรง มีความคิดที่อยากจะฆ่าตัวตาย หรือมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปชอบทำร้ายตัวเอง โดยวิธีการรักษาจะฉีดยาสลบให้กับผู้ป่วย เมื่อยาสลบออกฤทธิ์จะเริ่มใช้ตัวขั้วนำไฟฟ้าแปะไว้ตรงขมับทั้งสองข้าง หรือแปะขมับข้างเดียว หลังจากนั้นจะปล่อยกระแสไฟฟ้าเข้าที่สมองตรงบริเวณที่กำหนด เป็นเวลา 2 - 8 วินาที วิธีนี้จะช่วยปรับสารสื่อประสาทในสมองที่หลั่งผิดปกติให้กลับมาเป็นปกติ

---

ยารักษาโรคซึมเศร้า จะมีผลข้างเคียงไหม

ผู้ป่วยโรคซึมเศร้า เมื่อได้เข้ารับการรักษากับทางแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในด้านนี้โดยเฉพาะ แล้วทางแพทย์ได้เลือกวิธีที่เหมาะสมกับผู้ป่วยด้วยวิธีกินยารักษาโรคซึมเศร้า ยาต้านซึมเศร้าอาจแสดงอาการข้างเคียงให้กับผู้ป่วยที่กินยาเข้าไป โดยผลข้างเคียงของยาต้านซึมเศร้า มีดังนี้

• มึนงง เวียนหัว อาเจียน

• บริเวณริมฝีปากแห้ง

• เหนื่อยล้า นอนไม่หลับ

• เหนื่อยไหลมากกว่าปกติ

• อยากกินของหวาน

---

หากมีคนใกล้ตัวเป็นโรคซึมเศร้า ควรทำอย่างไร

เมื่อคุณพบว่าคนใกล้ตัว หรือคนในครอบครัวเป็นโรคซึมเศร้า สิ่งที่คุณควรทำคือ การให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้ารู้สึกเห็นคุณค่าในตัวเองขึ้นมา คอยให้กำลังใจ คอยดูแล ใส่ใจผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด และคอยรับฟังปัญหาแต่ต่าง ๆ ที่ผู้ป่วยได้ระบายให้คุณ เพราะทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่กดดัน และรู้สึกเหมือนมีคุณเป็นที่พึ่งให้กับเขาได้

---

สรุปโรคซึมเศร้า เป็นแล้วต้องรีบรักษา

โรคซึมเศร้า คือความผิดปกติของสารในสมอง ที่มีปริมาณลดลง สารเคมีในสมองชนิดนั้นเรียกว่า เซโรโทนิน (Serotonin) ที่จะทำให้ผู้ป่วยมีอาการป่วยทางจิตใจ รวมถึงมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม หรือเรียกว่า โรคซึมเศร้า สิ่งที่สำคัญคนในครอบครัวควรดูแล ใส่ใจกับผู้ป่วยโรคซึมเศร้าให้มาก ๆ คอยรับฟังปัญหา คอยให้กำลังใจ และควรพาผู้ป่วยเข้ารับการรักษาโรคซึมเศร้าให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้ากลับมาใช้ชีวิตมีความสุขได้อย่างปกติ