การเก็บยาทุกชนิดไว้ในตู้เย็นไม่ใช่ว่าจะดีเสมอไป บางอย่างอาจมีอันตรายได้

อันตราย! จากการเก็บยาทุกชนิดไว้ในตู้เย็น
ความเชื่อว่าการเก็บยาไว้ในอุณหภูมิต่ำๆ จะทำให้รักษาความคงตัวของยาได้นานขึ้น หรืออาจเข้าใจว่าจะสามารถยืดวันหมดอายุของยาให้นานขึ้นได้ หลายคนจึงนิยมนำยาเก็บไว้ในตู้เย็นแทบทุกชนิด แต่รู้หรือไม่ว่าการเก็บยาไว้ในตู้เย็นนั้นอาจทำให้การคงตัวของยาเสียไปได้ เนื่องจากความชิ้นและอุณหภูมิอาจไม่เหมาะสม

การแช่ยาบางชนิดในตู้เย็น นอกจากอาจจะทำให้เกิดการเสื่อมสลายของตัวยาสำคัญแล้ว ยังทำให้เกิดสารพิษขึ้นได้ด้วย เช่น การแช่ยาเม็ดแอสไพรินในตู้เย็นที่มีความชิ้นสูงจะทำให้เกิดการสลายตัวเป็นกรดซาลิไซลิกและกรดอะซิติก ซึ่งจะทำให้ยาไม่มีผลในการต้านการแข็งตัวของเกล็ดเลือด รวมทั้งยังทำให้เกิดพิษ ทำให้ร่างกายขาดออกซิเจน ชัก และหมดสติได้เมื่อรับในปริมาณสูง

ดังนั้น การเก็บยาไว้ในตู้เย็น จึงไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดเสมอไป ควรอ่านฉลากยาหรือรายละเอียดบนกล่องยาเพื่อศึกษาถึงอุณหภูมิที่เหมาะสมในการเก็บรักษายาอย่างถูกต้องดีกว่า

(เครดิต : คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี, หมอชาวบ้าน)

บางท่านอาจคิดว่าการเก็บยาไว้ในตู้เย็นเป็นสิ่งที่ดี แต่จริงๆแล้วไม่ใช่เสมอไป ยกเว้นยาที่เขาระบุไว้ที่บรรจุภัณฑ์เลยว่าให้เก็บที่อุณหภูมิต่ำ 2-8 องศาเซลเซียส เป็นต้น จึงจะมีความจำเป็นต้องเก็บรักษาไว้ในตู้เย็นชั้นธรรมดา คือควบคุมอุณหภูมิได้ในช่วง 2-8 องศา

ทำไมจึงเป็นเช่นั้น เหตุผลก็คือ ในตู้เย็นจะมีอุณหภูมิและความชื้นต่ำกว่าสภาวะแวดล้อมเมืองไทยเรามากเลยทีเดียว บางท่านอาจเข้าใจผิดว่าในตู้เย็นความชื้นสูง..ลองเอาใบผักสดเข้าไปแช่ในตู้เย็นชั้นธรรมดาทิ้งไว้ดู เมื่อผ่านไปหลายวันเราจะเห็นว่าใบผักสดนั้นเย็นแต่จะแห้งกรอบเลยทีเดียว แต่เมื่อเอาใบผักที่แห้งนั้นออกมาวางนอกตู้เย็นสักพักเราจะเห็นว่ามีหยดน้ำเกาะที่ใบผักที่เราเพิ่งวางไว้ จริงๆแล้วปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นจากความชื้นในอากาศเมื่อสัมผัสกับความเย็นจะเกาะตัวเป็นหยดน้ำ แบบเดียวกับทีเราวางแก้วกาแฟเย็นทิ้งไว้แล้วมีหยดน้ำเกาะรอบแก้วด้านนอก มันไม่ใช่เพราะแก้วมันรั่วหรือมีน้ำซึมออกมาจากด้านใน แต่มันเป็นเพราะความชื้นในอากาศมันโดนความเย็นจึงเกาะกันเป็นหยดน้ำเพราะรอบแก้วกาแฟมีความเย็นจากน้ำแข็งมาจากด้านในนั่นเอง

ดังนั้น ในยาบางประเภทโดยเฉพาะยาที่เป็นยาเม็ดหรือผง หากเราเอาไปเก็บรักษาไว้ในตู้เย็น ทุกครั้งที่เราไปหยิบกล่องยานั้นออกมาวางด้านนอกเพื่อจะเปิดหยิบเอายามากิน 1 เม็ด แล้วปิดเอากลับไปเก็บไว้ในตู้เย็น เม็ดแรกที่เราหยิบมากินอาจจะไม่เป็นไรแต่ ยาเม็ดอื่นที่เหลือในขวดนั้นก็จะมีความชื้นเข้าไปเกาะเนื่องจากความเย็น เมื่อมีความชื้นเข้าไปเกาะที่เม็ดยาหรือผงยา ก็อาจจะเกิดปฏิกิริยาเคมี อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นได้เหมือนที่บทความข้างต้นกล่าวไว้ หรืออย่างน้อยๆความชื้นก็ทำให้อายุยาสั้นลงแน่นอน บางยาอาจจะมีการเปลี่ยนเปลงให้เห็นทางกายภาพด้วยตาเปล่าเลย เช่น ขนาดเม็ดยาอาจบวมขึ้น หรือ สีเม็ดยาอาจจะเปลี่ยนให้เห็นเลยก็ได้

ดังนั้นหากยาไม่ได้ระบุให้เก็บในที่เย็นในระดับตู้เย็น เราก็ไม่ควรเอาไปแช้ตู้เย็น แต่เมืองไทยเราเป็นเมืองร้อนจะมีปัญหาเรื่องอุณหภูมิห้องที่สูงกว่าเมืองฝรั่งเขามาก หากต้องการเก็บยาให้ดีเราสามารถนำยาไปเก็นไว้ในห้องแอร์ ที่ปรับอากาศ อยู่ในร่มไม่โดนแสงแดด สำหรับขวดยาที่แช่ไว้ในตู้เย็นแล้ว หากต้องเอาออกมา ก็ไม่ควรเปิดทันทีในขณะที่ขวดยังเย็นจัด ควรรอให้อุณหภูมิใกล้เคียงกับสภาวะแวดล้อมก่อนจึงเปิดฝาขวด ก็จะลดปัญหาเรื่องความชื้นเข้าไปเกาะในขวดยาให้น้อยลงได้

แต่อย่าลืมว่า ยาบางชนิดจะระบุวิธีเก็บรักษาไว้อย่างชัดเจนว่าต้องเก็บในที่อุณหภูมิต่ำ 2-8 องศาเซลเซียส กรณีนี้ยังไงก็ต้องเก็บไว้นตู้เย็น