คุณทราบหรือไม่ว่า การแพ้ยาและผลข้างเคียงจากยา แตกต่างกันอย่างไร ?

การแพ้ยาและผลข้างเคียงจากยา แตกต่างกันอย่างไร ?

ยาเป็นหนึ่งในปัจจัย 4 ที่มีความสำคัญ เนื่องจาก ใช้ในการป้องกัน บำบัด และรักษาโรค แต่ถึงแม้ยาจะมีประโยชน์ แต่ก็มีโทษเช่นกันถ้าใช้ไม่ถูกต้อง ไม่ถูกวิธีหรือเกินความจำเป็น อย่างไรก็ตามถึงแม้เราจะใช้ยาในขนาดปกติที่ใช้ในการรักษา หรือใช้ตามที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำเป็นอย่างดี ก็อาจเกิดอาการที่ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาได้ (Adverse Drug Reactions: ADRs ) ซึ่งอาการที่ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาโดยทั่วไปมักหมายรวมถึง อาการข้างเคียงจากการใช้ยา (Side effects) และการแพ้ยา (Drug allergy or Drug hypersensitivity) ซึ่งคนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า อาการที่เกิดขึ้นหลังการกินยา เช่น เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ง่วงนอน เป็นอาการแพ้ยา แต่ปกติอาการเหล่านี้โดยมากไม่ใช่อาการแพ้ยา ดังนั้น เรามาเรียนรู้ว่าการแพ้ยาและอาการข้างเคียงจากยานั้นแตกต่างกันอย่างไร และควรปฏิบัติอย่างไรเมื่อเกิดอาการดังกล่าว



การแพ้ยา หมายถึง ปฏิกิริยาที่เกิดจากภูมิคุ้มกันของร่างกายไปต่อต้านยาที่ได้รับเข้าไป ไม่ว่าจะได้ยานั้นด้วยการกิน ฉีด ทา หยอด หรือสูด ซึ่งการแพ้ยาเป็นปฏิกิริยาที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าว่าใครจะแพ้ยาตัวใด และไม่สัมพันธ์กับขนาดของยา อาการแพ้ยาจะมีระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน บางอย่างมีความรุนแรงมาก เช่น ช๊อก หลอดลมตีบหายใจไม่ออก เป็นผื่นพุพอง ผิวหนังหลุดลอก ความดันโลหิตต่ำมากจนอาจหมดสติ เป็นต้น บางอย่างมีอาการแพ้ที่ไม่รุนแรง เช่น ผื่นแดงคันที่ผิวหนัง ปากบวม ตาบวม เป็นต้น ระยะเวลาในการเกิดอาการแพ้ยาแตกต่างกันไป ตั้งแต่เป็นนาทีจนถึงเป็นชั่วโมงหลังจากได้รับยา หรืออาจเกิดภายหลังได้รับยาเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน โดยอาจเกิดกับการได้รับยาครั้งแรก หรือครั้งหลังๆ ก็ได้
ดังนั้นจึงมีความจำเป็นต้องหลีกเลี่ยงยาที่แพ้หรือสิ่งที่แพ้ เนื่องจากการแพ้ยาจะเกิดขึ้นได้เสมอเมื่อได้รับยา หรือสิ่งที่แพ้นั้น ซ้ำ แม้เพียงขนาดเล็กน้อยก็ตาม ผู้ที่แพ้ยาจึงควรจดจำชื่อยาที่แพ้เพื่อที่จะไม่ต้องได้รับยานั้นซ้ำเมื่อไปพบแพทย์หรือเภสัชกร

ผลข้างเคียงหรืออาการข้างเคียงจากยา หมายถึง ผลใดๆที่ไม่ได้ต้องการให้เกิดขึ้นจากการใช้ยาในขนาดปกติที่ใช้ในป้องกัน รักษา หรือบรรเทาอาการ ซึ่งเป็นผลที่สามารถคาดการณ์ได้เนื่องจากสัมพันธ์กับฤทธิทางเภสัชวิทยา และขนาดของยา โดยสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่อย่างไรก็ตามผลข้างเคียงจากยาจะมาก น้อย หรือไม่เกิดขึ้นเลย ก็ขึ้นอยู่กับการตอบสนองต่อยาของแต่ละบุคคล เช่น ภาวะง่วงนอน อาการคลื่นไส้ อาเจียน ที่เกิดขึ้นหลังจากได้รับยา ซึ่งบางคนที่มีภาวะตอบสนองต่อยามากก็อาจไม่สามารถยอมรับผลเหล่านี้ได้จนหลีกเลี่ยงการใช้ยาไปเลย แต่บางคนตอบสนองต่อยาเล็กน้อย ไม่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ก็สามารถยอมรับผลของยานั้นได้ ผลข้างเคียงจากยาบางอย่างสามารถแก้ไขได้ เช่น ภาวะคลื่นไส้ ก็สามารถปรับได้โดยการรับประทานยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที เป็นต้น

บทความโดย สุขภาพดี.com
ขอบคุณภาพจาก pixabay

#แพ้ยา #ผลข้างเคียงจากยา