รู้จักโรคพิษสุนัขบ้า เฝ้าระวัง วิธีป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

นพ.โสภณ เมฆธน อธิบดีกรมควบคุมโรคกล่าวว่า โรคพิษสุนัขบ้าหรือโรคกลัวน้ำ เกิดจากเชื้อไวรัสเรบี่ส์ (Rabies) สัตว์นำโรคที่สำคัญที่สุดในประเทศไทยคือ สุนัข ผู้ป่วยโรคพิษสุนัขบ้ามากกว่าร้อยละ 95 มีสาเหตุมาจากสุนัขกัด หรือข่วน รองลงมาคือแมวซึ่งสามารถตรวจพบเชื้อโรคพิษสุนัขบ้าในน้ำลายได้ 1-7 วัน ก่อนแสดงอาการโรคพิษสุนัขบ้าโดยโรคพิษสุนัขบ้าในคนระยะฟักตัวนานหลายเดือนถึงเป็นปีบางรายอาจสั้นมากคือไม่ถึงสัปดาห์หรืออาจนานเกิน 1 ปี อาการเริ่มแรกคือ เบื่ออาหาร เจ็บคอ มีไข้ อ่อนเพลีย คันรุนแรงบริเวณที่ถูกกัด และลามไปส่วนอื่น ต่อมาจะมีอาการกระสับกระส่าย กลัวแสง กลัวลม ไม่ชอบเสียงดัง พูดเพ้อเจ้อ กลืนลำบาก โดยเฉพาะของเหลว กลัวน้ำ ปวดท้องน้อย และกล้ามเนื้อขากระตุกแน่นหน้าอก หายใจไม่ออกหรืออาจชัก เกร็ง อัมพาตหมดสติ และตายในที่สุดโอกาสป่วยหลังถูกสัตว์ที่มีเชื้อโรคพิษสุนัขบ้ากัดหรือข่วนขึ้นอยู่กับ
1. จำนวนเชื้อโรคพิษสุนัขบ้าที่เข้าไปในร่างกายหากบาดแผลถูกกัดที่มีขนาดใหญ่ลึกหรือมีบาดแผลหลายแห่งเชื้อจะมีโอกาสเข้าสู่ร่างกายได้มาก

2. ตำแหน่งที่ถูกกัดหรือตำแหน่งที่เชื้อโรคพิษสุนัขบ้าเข้าสู่ร่างกาย เช่น ศีรษะ หรือ บริเวณที่มีปลายประสาทมาก เช่น มือหรือเท้าเชื้อโรคจะเข้าสู่ระบบประสาทได้ง่าย

3. อายุคนที่ถูกสุนัขกัดหรือข่วนเช่นเด็กและผู้สูงอายุจะมีความต้านทานต่อโรคนี้ต่ำกว่าคนหนุ่มสาว

4. สายพันธุ์ของเชื้อชนิดนี้ถ้าเป็นสายพันธุ์จากสัตว์ป่าอาการจะรุนแรงกว่าสายพันธุ์จากสัตว์เลี้ยง

ทั้งนี้กระทรวงสาธารณสุขได้เร่งกวาดล้างให้โรคพิษสุนัขบ้าหมดไปจากประเทศไทยภายใน พ.ศ. 2558 โดยเร่งให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์เลี้ยงทุกตัวและควบคุมจำนวนสุนัขจรจัดในปี 2556 ทั่วประเทศมีผู้เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้า 7 ราย ใน 6 จังหวัดได้แก่ ปราจีนบุรี 2 ราย สระแก้ว สงขลา ศรีสะเกษ อุบลราชธานี และเชียงรายจังหวัดละ 1 ราย โดยพบทุกกลุ่มอายุปีนี้มีรายงานเสียชีวิต 1 ราย ที่ จ.ปราจีนบุรี

ประชาชนที่ต้องการซื้อลูกสุนัขไปเลี้ยงขอแนะนำให้ปฏิบัติดังนี้
1. ให้ซื้อจากแหล่งซื้อขายที่มีความน่าเชื่อถือคือมีประวัติพ่อแม่สุนัขประวัติการฉีดวัคซีนป้องกันโรค
2. หลังจากซื้อลูกสุนัขไปแล้วให้รีบพาไปตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์และฉีดวัคซีนป้องกันโรคตามเกณฑ์อายุเช่นวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าฉีดเมื่ออายุ 3 เดือนขึ้นไป
3. หากสุนัขเลี้ยงตายผิดปกติขอให้ส่งหัวสุนัขตรวจใน กทม. ส่งที่สถานเสาวภา สภา กาชาดไทย หรือที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ในต่างจังหวัดส่งที่สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดและอำเภอ

ทั้งนี้ในการป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า มีข้อแนะนำดังนี้
1. เจ้าของสุนัขต้องนำสุนัขไปฉีดวัคซีนครั้งแรกเมื่อสุนัขอายุ 2-4 เดือน แล้วฉีดซ้ำตามกำหนดนัดทุกปี
2. ต้องไม่ปล่อยสุนัขเลี้ยงออกนอกบ้านตามลำพัง
3. ต้องช่วยกันลดจำนวนสุนัขที่ไม่มีเจ้าของหรือสุนัขที่ไม่มีผู้รับผิดชอบ
4. ลดความเสี่ยงถูกสุนัขกัดหรือทำร้ายพร้อมกับเน้น 5 อย่า คือ 1. อย่าแหย่ให้สุนัขโกรธ 2. อย่าเหยียบหาง หัว ตัว ขา หรือทำให้สุนัขหรือสัตว์ต่าง ๆ ตกใจ 3. อย่าแยกสุนัขหรือสัตว์ต่าง ๆ ที่กำลังกัดกันด้วยมือเปล่า 4. อย่าหยิบจานข้าวหรือเคลื่อนย้ายอาหารขณะที่สุนัขกำลังกินอาหาร 5. อย่ายุ่งหรือเข้าใกล้สุนัขหรือสัตว์ต่าง ๆ ที่ไม่รู้จักหรือไม่มีเจ้าของ

หากถูกสุนัขกัดขอให้ล้างแผลให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่หลายครั้ง กักสัตว์ไว้ดูอาการ 10 วัน ไปพบแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเพื่อรับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ที่ถูกต้องหากพบเห็นสัตว์ที่สงสัยเป็นโรคพิษสุนัขบ้าโดยมีอาการดังนี้ หางตก เดินโซเซ น้ำลายย้อย ลิ้นห้อยตาขวาง ให้รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์หรือผู้นำชุมชนและให้ช่วยกันจับโดยระวังอย่าให้ถูกกัดแล้วนำหัวสัตว์ส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการประชาชนที่สนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่กลุ่มโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนสำนักโรคติดต่อทั่วไป โทร. 0-2590-3177-78 หรือสายด่วนกรมควบคุมโรคโทร. 1422