คณะแพทยศาสตร์ศิริราช แถลงข่าวความสำเร็จ ใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่า

คณะแพทยศาสตร์ศิริราช แถลงความก้าวหน้าในการรักษาโดยใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่า บาดแผลเล็กทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็ว สำเร็จเป็นครั้งแรกในเอเชียอาคเนย์

6 ก.ค. 2555: ศ.คลินิก นพ.อุดม คชินทร คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล กล่าวว่า หลังจากประสบความสำเร็จในการใช้หุ่นยนต์ดาวินชี่ผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก โรคในช่องท้อง และการผ่าตัดทางนรีเวชแล้ว ในปีนี้ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด ได้นำเทคโนโลยีล่าสุด คือ หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน มาใช้กับผู้ป่วยเป็นเครื่องแรกของไทยและครั้งแรกในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ ทำให้ผู้ป่วยมีทางเลือกในการรักษาข้อเข่าเสื่อมมากขึ้น โดยนำหุ่นยนต์มาใช้เพิ่มประสิทธิภาพในการผ่าตัด ถือเป็นความก้าวหน้าในการรักษาผู้ป่วยของภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ฯ และการครบรอบปีที่ 48 ของภาควิชา

ศ.นพ.ภานุพันธ์ ทรงเจริญ หัวหน้าภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์และกายภาพบำบัด กล่าวว่า ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ฯ มีพัฒนาการรักษาผู้ป่วยด้านนี้มาโดยตลอด โดยเฉพาะโรคข้อเข่าเสื่อมที่พบได้บ่อยในช่วงวัยกลางคนและพบเพิ่มขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น นับเป็นปัญหาสาธารณสุขที่มีความสำคัญไม่แพ้โรคเรื้อรังอื่นๆ ปัจจุบันมีการให้บริการรักษาผู้ป่วยด้วยการผ่าตัดส่องกล้องผ่านข้อจำนวน 60 รายต่อปี ผ่าตัดเปลี่ยนแนวขาให้ตรงจำนวน 50 รายต่อปี ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วนประมาณ 70 รายต่อปี และเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งสิ้น 1,000 รายต่อปี
รศ.นพ.อารีศักดิ์ โชติวิจิตร หัวหน้าสาขาวิชาออร์โธปิดิกส์บูรณสภาพ ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ฯ กล่าวว่า โรคข้อเข่าเสื่อม เกิดจากกระดูกอ่อนผิวข้อที่หุ้มอยู่รอบส่วนปลายของกระดูก ซึ่งทำหน้าที่กระจายน้ำหนัก รองรับแรงกระแทกที่กดลงมาถูกทำลาย เป็นเหตุให้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของข้อ ได้แก่ ข้อโก่งงอผิดรูป มีน้ำสะสมในข้อเพิ่มขึ้น กระดูกงอกผิดปกติ กล้ามเนื้อและเอ็นรอบข้อหย่อนยาน การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดนี้ จะทำให้การเคลื่อนไหวข้อได้จำกัด รวมทั้งเกิดอาการปวดและบวมที่ข้อซึ่งข้อที่เสื่อมมักเป็นข้อที่ต้องรับน้ำหนักของร่างกายโดยตรง เช่น ข้อเข่า ข้อสะโพก ยิ่งน้ำหนักตัวมากเท่าใด ข้อต้องรับน้ำหนักมากเท่านั้น ทำให้เกิดความเจ็บปวดทรมานในการใช้ชีวิตประจำวัน และอาจทำให้โรคอื่นๆ กำเริบขึ้นได้ เนื่องจากขาดการออกกำลังกาย เช่น ความดันโลหิต เบาหวาน เป็นต้น
ทั้งนี้ การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ได้มีการพัฒนาเทคนิคการผ่าตัดมาโดยตลอด ตั้งแต่การผ่าตัดโดยใช้ทักษะความสามารถของศัลยแพทย์ การใช้เครื่องมือประกอบในการวัดมุมในการผ่าตัด จนถึงการนำคอมพิวเตอร์นำวิถีมาช่วยผ่าตัด และปัจจุบันได้มีการนำหุ่นยนต์มาช่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน ซึ่งให้ความเที่ยงตรง แม่นยำสูงสุด สะดวก และรวดเร็ว

รศ.นพ.กีรติ เจริญชลวานิช แพทย์ผู้ทำการรักษาประจำสาขาวิชาออร์โธปิดิกส์บูรณสภาพ ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ฯ กล่าวว่า หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วนประกอบด้วย 3 เครื่อง โดยจะทำงานประสานสอดคล้องกัน เครื่องแรกคือแขนกลหุ่นยนต์ เครื่องที่สองคือกล้องจับสัญญาณภาพ 3 มิติ และเครื่องที่สามเป็นเครื่องประมวลผลและควบคุมการทำงานของสองเครื่องแรก โดยอาศัยหลักการทำงานคือ เครื่องประมวลผลจากภาพด้วยซีที สแกน จะวางแผนก่อนผ่าตัดทั้งขนาด ตำแหน่ง มุมของข้อเข่า และส่งผลไปยังแขนกลหุ่นยนต์ จากนั้นแพทย์จะทำการเปิดบริเวณข้อเข่าเสื่อมและใช้แขนกลตัดเฉพาะส่วนของกระดูกอ่อนและกระดูกหัวเข่าที่เสื่อมออก โดยมองจากภาพ 3 มิติ

สำหรับการผ่าตัดข้อเข่าเทียมบางส่วนโดยการใช้หุ่นยนต์นี้แตกต่างจากการทำผ่าตัดข้อเข่าเสื่อมทั่วไป นอกจากความละเอียดแม่นยำ เส้นเอ็น และเนื้อเยื่อบริเวณรอบข้อเข่าที่ปกติยังไม่บาดเจ็บ ผู้ป่วยจึงสามารถงอเข่าได้ใกล้เคียงกับการงอของคนปกติ ทั้งยังเสียเลือดน้อย บาดแผลเล็ก ทำให้สามารถฟื้นตัวได้รวดเร็ว เหมาะสำหรับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วนที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมเพียงบางส่วน เช่น กระดูกส่วนบนของเข่าหรือกระดูกส่วนล่างของเข่า