นพ.อภิชาต กล่าวว่าในการคัดกรองมะเร็งท่อน้ำดีด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ กรมควบคุมโรคได้นำรถเก็บตัวอย่างชีวนิรภัยพระราชทาน ที่ได้รับการพัฒนาต่อยอดให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับพี่น้องประชาชนตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยพัฒนาเป็นรถตรวจคัดกรอง มะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดีเคลื่อนที่ โดยนำเครื่องอัลตราซาวด์ขนาดเล็กและเตียงตรวจมาไว้ในรถ เพื่อที่จะสามารถขับเคลื่อนไปยังพื้นที่ชนบทห่างไกล ให้บริการประชาชนที่ขาดโอกาส ให้ได้ครอบคลุมมากขึ้น ซึ่งจะเพิ่มการวินิจฉัยได้ตั้งแต่ระยะต้นๆและส่งต่อเข้าสู่ระบบการรักษาได้ทันท่วงที สามารถลดความสูญเสียชีวิตผู้ป่วยมะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดี และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
ทั้งนี้ โรคมะเร็งท่อน้ำดี มีสาเหตุหลักมาจากการเป็นโรคพยาธิใบไม้ตับที่เกิดจากการกินอาหารที่ปรุงจาก ปลาน้ำจืดแบบดิบๆ เช่น ลาบปลาดิบ เป็นต้น ซึ่งมีพยาธิอยู่ทำให้เป็นโรคพยาธิใบไม้ตับ และเมื่อเป็นนานๆ ไม่ได้รับการรักษา จะกลายเป็นมะเร็งท่อน้ำดีในที่สุด โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่มีอาการ แต่เมื่อโรคเป็นมากขึ้นหรือมีอาการตัวเหลือง ตาเหลืองแล้ว อาจจะเข้าสู่ระยะลุกลามซึ่งการรักษาอาจจะไม่ได้ผล จึงจำเป็นต้องมีการคัดกรองหาโรคพยาธิใบไม้ตับ และหาโรคมะเร็งท่อน้ำดี ตั้งแต่เนิ่นๆ ซึ่งการรักษาจะได้ผลดี ฉะนั้นประชาชนที่กินอาหารที่ปรุงจากปลาน้ำจืดแบบดิบๆและมีอายุมากกว่า 40 ปีจึงควรได้รับการตรวจคัดกรองหามะเร็งตับและท่อน้ำดีทุกราย นอกจากนี้ผู้ป่วยที่มีอาการปวดท้องส่วนบนบริเวณใต้ชายโครงขวา ปวดหลังและไหล่ร่วมด้วย หรือมีไข้ เหนื่อย อ่อนเพลีย อุจจาระมีสีซีดและปัสสาวะมีสีเข้ม เบื่ออาหาร น้ำหนักตัวลดลง คลำหน้าท้องพบตับโต ควรได้รับการวินิจฉัยให้ชัดเจน และควรตรวจอัลตราซาวด์ตับและช่องท้องส่วนบนทุกรายเช่นกัน
การให้ความรู้กับประชาชน ส่งเสริมการเข้าถึงบริการตรวจคัดกรอง วินิจฉัยและรักษารวดเร็ว ภายใต้แนวคิด ?รู้เท่าทัน ป้องกันได้ ตรวจพบรักษาไว ปลอดภัยจากมะเร็ง? จะสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตและลดการสูญเสียจากมะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดีได้ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422
