อย. ทดลองใช้รูปแบบปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

อย. สร้างมิติใหม่ ดำเนินงานโครงการอาหารปลอดภัย ปี 2558 มุ่งหารูปแบบปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การบริโภคอาหารที่เหมาะสมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา โดยจัดทำแผนการเรียนรู้ 9 แผนกิจกรรม ทดลองกับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ในโรงเรียนต้นแบบ 4 โรงเรียน จาก 4 ภาค นำร่องภาคอีสาน ที่โรงเรียนภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ หวังปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเด็กตั้งแต่แรกเข้า ให้เด็กมีส่วนร่วมคิด และฝึกปฏิบัติ เน้นการอ่านและใช้ประโยชน์จากฉลากโภชนาการ เช่น ฉลากหวาน มัน เค็ม (ฉลาก GDA) หวังลดการบริโภค ผลิตภัณฑ์อาหารที่นักเรียนนิยมบริโภค ได้แก่ ขนมขบเคี้ยว เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลและกาเฟอีนเป็นส่วนประกอบ รวมถึงวิธีเลือกบริโภคอาหารหน้าโรงเรียน เช่น อาหารทอด ปิ้ง ย่าง ใส่สี อย่างปลอดภัย ลดความเลี่ยงต่อ การเกิดโรคเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพเด็กในอนาคต

ภก.ประพนธ์ อางตระกูล รองเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา และในฐานะโฆษก อย. เปิดเผยว่า จากการสำรวจพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักเรียนในโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ปี 2558 ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) พบว่า นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นมีพฤติกรรมการบริโภค อาหารหวาน มัน เค็ม ส่วนใหญ่บริโภคขนมขบเคี้ยว น้ำอัดลม และเครื่องดื่มอื่น ๆ คิดเป็น ร้อยละ 62.2 โดยอาหารประเภทขนมขบเคี้ยว นิยมบริโภคมันฝรั่งทอดกรอบสูงถึงร้อยละ 69.9 สำ หรับน้ำ อัดลม นิยมดื่มน้ำอัดลมประเภทโคล่าร้อยละ 70.1 ในเครื่องดื่มอื่น ๆ นิยมบริโภคชาพร้อมดื่มมากที่สุด โดยมีการบริโภค ร้อยละ 41.4 และมีการอ่านฉลากผลิตภัณฑ์อาหารก่อนเลือกซื้อและใช้ โดยส่วนมากดูวันเดือนปีที่หมดอายุ แต่มีนักเรียนส่วนน้อยที่รู้จักและเข้าใจความหมาย ตลอดจนวิธีการใช้ประโยชน์จากฉลากโภชนาการ อาทิ ฉลากหวาน มัน เค็ม ซึ่ง อย. เห็นควรปลูกฝัง ส่งเสริม นักเรียนให้มีพฤติกรรมการบริโภคใช้ประโยชน์จากข้อมูลบน ฉลาก เช่น ฉลากหวาน มัน เค็ม (ฉลาก GDA) นำมาใช้เลือกผลิตภัณฑ์อาหารที่เหมาะสมกับความต้องการ หากเร่ง ส่งเสริมในนักเรียนตั้งแต่แรกเข้าชั้นมัธยมศึกษา อ่านเป็น เห็นประโยชน์ เห็นผลชะงัดในด้านที่สามารถช่วยลดการ ได้รับน้ำตาล ไขมัน และ โซเดียม ที่มาจากการบริโภคขนมขบเคี้ยวได้ดีขึ้น อย. ทดลองใช้รูปแบบปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหาร นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จับมือกับโรงเรียน ลดการบริโภคอาหารหวาน มัน เค็ม ของนักเรียนตั้งแต่แรกเข้าชั้นมัธยม

รองเลขาธิการฯ กล่าวต่อไปว่า อย. จึงได้ริเริ่มแนวคิดใหม่ขึ้น โดยหารูปแบบ (model) การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เหมาะสมของนักเรียนในโรงเรียน (ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ อย.) ว่า ทำอย่างไรให้เด็กนอกจากมีความรู้ ความเข้าใจแล้ว ยังเชื่อและปฏิบัติตาม เพื่อเป็นต้นแบบในการนำไปใช้กับ โรงเรียนอื่น ๆ และจัดทำออกมาในรูปแบบของแผนการจัดการเรียนรู้ 9 แผนกิจกรรม รวมถึงผลิตสื่อต้นแบบ ประกอบการสอน เช่น สื่อวีดิทัศน์เรื่อง เมื่อสุขภาพเสียไป มันมากับอาหาร ชุดนิทรรศการ หนังสือเสริมสร้าง พฤติกรรมการบริโภค นำมาทดลองใช้กับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งเป็นกลุ่มทดลองจำนวน 1 ห้อง ในโรงเรียนต้นแบบ 4 โรงเรียน จาก 4 ภาค ได้แก่ โรงเรียนภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ โรงเรียนแกลง ?วิทยสถาวร? จังหวัดระยอง โรงเรียนอำมาตย์พานิชนุกูล จังหวัดกระบี่ และโรงเรียนสันป่าตองวิทยาคม จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้รับความร่วมมือจากผู้บริหารและครูในโรงเรียนต้นแบบ ตลอดจนเจ้าหน้าที่ จากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดในจังหวัดที่ทดลองใช้รูปแบบเป็นอย่างดี ในการให้ข้อคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อ การจัดทำสื่อต้นแบบ และแผนการจัดการเรียนรู้ดังกล่าว

ทั้งนี้แผนการจัดการเรียนรู้ที่จัดทำขึ้น มีการใช้แนวคิดของแบบแผนความเชื่อทางด้านสุขภาพ (Health Belief Model) เป็นกรอบในการดำเนินงาน เช่น แผนการเรียนรู้ เรื่อง ภาพแห่งอนาคต มุ่งให้เด็กรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรค เมื่อบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม และรับรู้ความรุนแรงของโรค เมื่อเจ็บป่วยจากพฤติกรรมการบริโภคอาหารไม่เหมาะสม หรือ แผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง อาหารไม่มีฉลาก ภัยร้ายใกล้ตัว ที่แทรกเรื่องวิธีการอ่านและใช้ประโยชน์จากฉลากหวาน มัน เค็ม (ฉลาก GDA) และข้อมูลบนฉลากอื่น ๆ ในการเลือกบริโภคอาหารอย่างเหมาะสม เป็นต้น เน้นการมีส่วนร่วม และมีการฝึกปฏิบัติในชั้นเรียนรวมถึงมีการดำเนินฐานกิจกรรมในรูปแบบเกม ซึ่งแฝงสาระพร้อมความสนุกสนาน แทรกอยู่ในแผนกิจกรรมด้วย รูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น มุ่งเป้าหมายไปในทิศทางเดียวกัน คือ นอกจากให้เด็กรับรู้โอกาสเสี่ยง และความรุนแรงของโรคที่เกิดจาก การบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสมและ/หรือไม่ปลอดภัยแล้ว ยังต้องการปลูกฝังให้เด็กเกิดพฤติกรรมการบริโภค อาหารที่เหมาะสม รู้จักภัยร้ายที่อาจแฝงมากับอาหารหน้าโรงเรียน ลดการบริโภคอาหารที่ไม่ปลอดภัยต่อสุขภาพ และรู้จักปกป้องสิทธิ์ให้แก่ตนเองและบุคคลรอบข้าง เมื่อพบผลิตภัณฑ์อาหารที่ไม่ปลอดภัย ที่สำคัญให้รู้จักและใช้ ประโยชน์จากฉลากอาหาร เช่น ฉลากหวาน มัน เค็ม บนซองขนมขบเคี้ยว โดยหลังการทดลองใช้แล้ว จะมีการนำมาปรับปรุง เพื่อให้ได้รูปแบบ (model) การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เหมาะสมต่อไป สามารถนำมาใช้เป็นต้นแบบกับโรงเรียนอื่น ๆ ได้ต่อไป
ข่าว? สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา